අලුත්නුවර ප්රදේශයේ සෑම වසරකම අලුත්නුවර පෙරහැර නමින් හැඳින්වෙන විචිත්රවත් හා සංස්කෘතිකමය වශයෙන් වැදගත් සැමරුම් සමඟින් ජීවමාන වේ. මෙම මහා උත්සවය ආගමික භක්තිය ප්රදර්ශනය කිරීම පමණක් නොව දිවයිනේ සුවිශේෂී උරුමය සහ සංස්කෘතික විවිධත්වය පිළිබඳ සාක්ෂියකි.
අලුත්නුවර දේවාල පෙරහර ලෙසින් ද හඳුන්වනු ලබන අලුත්නුවර පෙරහැර පැරණි සම්ප්රදායන් හා ඉතිහාසය තුළ මුල් බැසගත් එකකි. අලුත්නුවර යනු බෞද්ධ වගේම හින්දු භක්තිකයන්ගේ ගෞරවාදරයට පාත්ර වූ දැඩිමුණ්ඩ දෙවියන් වෙනුවෙන් කැප වූ විහාරස්ථානයක් වන ඓතිහාසික අලුත්නුවර දේවාලයයි. ශ්රී ලංකාවේ විවිධ ආගමික වත්පිළිවෙත්වල සහජීවනය සංකේතවත් කරමින් මෙම උත්සවයේ මූලාරම්භය සියවස් ගණනාවක් පුරා දිව යන්නකි.
මෙම උත්සවය දින කිහිපයක් පුරා විහිදෙන අතර, ඒ සෑම එකක්ම නුවර දළදා මාලිගාවේ මහා පෙරහැර දක්වා ගොඩනැගෙන චාරිත්ර වාරිත්ර සහ සිදුවීම් මාලාවකින් සලකුණු වේ.
අලුත්නුවර පෙරහැරේ කැපී පෙනෙන එක් අංගයක් වන්නේ එය ප්රදේශයේ ප්රජාවගේ එකමුතුකමයි. මෙම උත්සවය ආගමික සහ වාර්ගික සීමාවන් ඉක්මවා යන සෑම තරාතිරමකම මිනිසුන් එකට එක් කරයි. උත්සවයේ විවිධ අංගයන් සඳහා ප්රදේශවාසීන් සහභාගී වන, සංවිධානය කිරීමේ සහ සැරසිලි සකස් කිරීමේ සිට පෙරහැරේ රඟ දැක්වීම දක්වා මුළු නගරයම සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන උත්සවයක් කීවහොත් නිවරදියි..
පවුල්වල සියළු දෙනා එකට එකතු වී බැඳීම් ශක්තිමත් කිරීමට සහ තරුණ පරම්පරාවට සම්ප්රදායන් දායාද කිරීමට ද අලුත් නුවර පෙරහැරේ විශේෂ ලක්ෂණයකි.
මාවනැල්ල අලුත් නුවර දැඩිමුණ්ඩ දේවාලයේ ඉතිහාසය දඹදෙණි රාජ්ය කාලය තරම් ඈත කාලයකට අයිති බව අලුත් නුවර දේවාලය කරවීම නම් පුරාණ පුස්කොළ ලියැවිල්ලේ සඳහන් වී ඇත.වර්ෂ 1236-1270 කාලයේ දඹදෙණියේ රජකළ දෙවැනි පරාක්රමබාහු රජතුමාගේ විසි දෙවැනි රාජ්ය වර්ෂයේදී එතුමන්ට වැළඳුණු රෝගාබාධයක් නිසා එයින් මිදීමට කළ හැකි කිසිවක් නොවුණු තැන අවසන් උත්සාහය ලෙස අලුත්නුවර දේවාලයට භාරයක් වූ බවත් මෙහි එකල වැඩසිටි උපුල්වන් හෙවත් විෂ්ණු දෙවිඳුන්ට පුද පඬුරු හැටියට රන් ආයුධ දේව රූපය සිතුවම් කළ පෙතිකඩක් රැගෙන අවුත් තුන් අවුරුද්දක් මෙතැන පුද පූජා කළ බවද සඳහන් වේ.